Krajobraz i roślinność

Krajobraz gminy Lichnowy posiada wiele cech charakterystycznych dla całego obszaru Wielkich Żuław Malborskich. Jest to typowy krajobraz otwarty z rozległymi płaszczyznami pól, którego główna cechą jest silne zgeometryzowanie poprzez zasadzenia zadrzewień oraz poprzez systemy kanałów i rowów melioracyjnych. W krajobraz ten wpisały się przed wiekami i przetrwały do dzisiaj wsie lokacyjne średniowieczne o zwartych układach. Towarzyszy im ziele skupiająca się najczęściej przy cmentarzach i parkach wiejskich. Gdzieniegdzie wśród pół trafiają się pozostałości osadnictwa rozproszonego- samotne zagrody typu holenderskiego i zabudowania dawnych folwarków. Przy nich także widoczne są zadrzewienia w formie parków.

 

Do poszczególnych miejscowości prowadzą drogi obsadzone wysokimi gatunkami drzew liściastych (lipy, jesiony, dęby, klony). Upodabniają one drogi do alei. Wysokie drzewa, rosnące pojedynczo lub w niewielkich kępach można spotkać też przy polnych drogach. Na obszarze gminy Lichnowy zachowały się także cenne okazy starych drzew. Niezwykłymi obiektami przyrodniczymi są dwa stare dęby, rosnące we wsi Szymankowo. Jeden z tych dębów, około 700-letni "Szymek" stoi przy głównej drodze w centrum miejscowości. Ponadto w pobliżu wsi Lisewo Malborskie w sąsiedztwie wału przeciwpowodziowego rzeki Wisły znajduje się skupisko roślinności naturalnej i seminaturalnej z nasadzeniem sosny oraz "oczkiem wodnym", wokół którego porasta roślinność szuwarowa (trzcina, pałka wodna).

 

Potężny masyw wału przeciwpowodziowego, lezący w zachodniej części obszaru gminy, znacząco wyróżnia się na tle płaskiego krajobrazu. Oddziela on teren międzywala i koryta rzeki Wisły, włączony do Środkowożuławskigo Obszaru Chronionego Krajobrazu, od reszty terytorium gminy. Na obszarze tym użytki rolne są w ponad 90 procentach wykorzystywane jako łąki i pastwiska, a w niewielkiej części jako teren upraw rolnych. Występują tu dogodne warunki gniazdowania i lęgu ptactwa wodnego, błotnego oraz ptactwa z pól uprawnych, a także okresowego i stałego pobytu licznych ssaków. Krajobraz na obszarze międzywala tworzą- toń wodna, pasy oczeretów i szuwarów oraz strefa zadrzewień i zakrzewień nawodnych. Miejscowo spotyka się tu nasadzenia wierzby krzewiastej, potocznie zwanej wikliną. W przypadku poniesienia się stanu wody w Wiśle teren ten jest zalewany, a woda nierzadko dociera do podnóża wału. Ten atrakcyjny krajobrazowo obszar w dolinie Wisły w znaczący sposób podnosi potencjał rekreacyjno-turystyczny gminy Lichnowy.

 

 

Zwierzęta

Specyfika regionu Żuław z prawie całkowitym brakiem lasów, świadomie ukształtowaną przez człowieka roślinnością oraz dużą ilością różnego typu cieków wodnych przyczyniła się do występowania na tym terenie zwierząt związanych, w mniejszym bądź w większym stopniu, ze środowiskiem wodnym oraz ze środowiskiem pól uprawnych.

 

Wokół zbiorników wodnych w gminie Lichnowy również można zaobserwować wiele gatunków zwierząt typowych dla tego środowiska. Rozlewiska wodne obfitują w liczne gatunki mięczaków, wśród których często można spotkać małże (racicznicę zmienną, szczeżuję wielką) oraz ślimaki (np. Błotniarkę stawową, błotniarkę uszatą, zagrzebkę pospolitą, zatoczka, zawojkę pospolitą). Na płyciznach przy brzegach zbiorników żerują raki. Można tu też natknąć się na pijawki.

 

Charakterystyczny dla tego terenu jest też cały szereg owadów związanych z wodą. Nad wodą często pojawiają się ważki, na powierzchni wody nartniki, a pod woda czasem widać kałużnicę czarnozieloną, pływaka żółtobrzeżka, czy płoszczycę szarą. Szczególne zainteresowanie swym kształtem i ubarwieniem oraz specyfiką lotu wzbudzają liczne gatunki ważek. Ponadto na polach, łąkach i w ogrodach powszechnie spotykane są motyle. Do najbardziej rozpowszechnionych należą: rusałka pawik, paź królewski i bielinek kapustnik.

 

Nieodłącznym elementem fauny związanej z wodą są ryby. Najliczniej występują one w nurcie rzeki Wisły. Przy brzegu często żerują szczupaki, ale także wody Wisły obfitują w takie gatunki jak: węgorz, okoń, płoć, wzdręga, ukleja, miętus, jazgarz oraz leszcz. Ze środowiskiem wodnym związane są też niektóre płazy. W zbiornikach stojących występuje traszka zwyczajna i traszka grzebieniasta, kumak nizinny, ropucha szara oraz liczne gatunki żab. Poza skupiskami zwierząt, które są ściśle związane z wodą, na obszarze Gminy Lichnowy występują także zwierzęta charakterystyczne dla krajobrazu rolniczego. Najliczniej są one reprezentowane przez ptaki. Na łąkach i polach uprawnych lęgną się wytrwale śpiewający od wczesnej wiosny skorupiaki polne, pliszki żółte i pokląskwy Można tu też zaobserwować należące do kuraków przepiórka i coraz rzadziej spotykane kuropatwy. W sąsiedztwie rowów melioracyjnych lub innych wilgotnych obszarów gniazda zakładają potrzosy oraz coraz mniej liczne czajki. Przy odrobinie szczęścia można wypatrzeć przyczajoną na brzegu rowu czaplę siwą. Natomiast z wodami rzeki Małej Świętej, przepływającej przez wieś Tropiszewo, na stałe związały się łabędzie nieme i kaczki krzyżówki.

 

Nad terenami uprawnymi często krążą, wypatrując na ziemi zdobyczy, myszołowy zwyczajne oraz błotniaki stawowe, nierzadko mylone z jastrzębiami. W okresie wiosny i lata na łąkach oraz świeżo zaoranych polach żerują bociany białe, gniazdujące dość licznie na całych Żuławach. Wiele ptaków można zaobserwować podczas spacerów polnymi drogami gminy Lichnowy.

 

Na obszarze gminy Lichnowy wiele gatunków zwierząt znalazło dobre warunki do życia. Przyczynia się do tego czyste powietrze, brak większych skupisk źródeł hałasu oraz naturalny spokój, który towarzyszy rozległym płaszczyznom pól. Szczególnym miejscem jest obszar chronionego krajobrazu, położony w międzywalu Wisły, gdzie wiele zwierząt można obserwować w prawie naturalnym środowisku.